له‌ یۆنان ڕێپێوانی ناڕه‌زایه‌تی، جه‌نگی به‌رده‌وام  به‌دوایی خۆیدا ده‌هێنێت

4ی مارچ: مانگرتن و ده‌ستبه‌سه‌رداگرتن هه‌رێمی کالیفۆرنیا و چوارلای ده‌وڵه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان ده‌گرێته‌وه‌

مانگرتنی گشتگیر له‌ یۆنان، وه‌ك کاردانه‌وه‌ به‌رامبه‌ر بڕیاره‌ نوێکان

Abahlali baseMjondolo له‌ پاش هێرشی سپته‌مبه‌ری ساڵی ڕابوردووه‌وه‌  بۆ سه‌ر بزووتنه‌وه‌که‌ چوار لکی نوێ پێکده‌هێنێت

له‌ باره‌ی بارودۆخه‌که‌ له‌ باشووری چیلی: ڕێکخستنی خۆیی پڕۆلیتاریای له‌ ڕووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی نه‌هامه‌تیدا، سه‌رمایه‌داران  ده‌ستکۆتا و بیتوانان له‌ میرایه‌تی کردندا

   2010 ی مارچی4 مانگرتن و چوونه‌ده‌ر له‌ باکووری کالیفۆرنیا 

 ڕایانگه‌یاندنی " ده‌وڵه‌تی جه‌نگ" له‌لایه‌ن شالیارانی یۆنانه‌وه‌

چیلی: له‌ باری بێسه‌ره‌وبه‌ره‌یی دوای بوومه‌له‌رزه‌دا خاوه‌ندارێتی تایبه‌تی و سه‌روه‌ری یاسا به‌رته‌رییان به‌سه‌ر ژیانی مرۆڤدا هه‌یه

‌

دانشگه‌ی وێستمینیسته‌ر له‌ خه‌باتدا دژی لێگرتنه‌وه‌کان ده‌ستی به‌سه‌ردا گیراوه

   پێکدادانی کرێکارانی چاینی له‌ته‌ك پۆلیس له‌ به‌حرێن

سه‌رکوتی بێپه‌رده‌ی ڕێپێوانی ناڕه‌زایه‌تی

ZSP بانگه‌وازی بۆ بایکۆتکردنی زنجیره‌ خواردنگه‌کانی سه‌روزه‌ڕێی چاینا ده‌کات

مانگرتنی گشتی له‌ یۆنان، پێکدادان له‌ ئه‌سینا

خۆپیشاندانی فشیسته‌کان له‌ لاریسا تێكشکێنرا

له‌ یۆنان سووته‌مه‌نی ده‌برێت و فه‌رمانبه‌رانی گومورگ درێژه‌ به‌ مانگرتن ده‌ده‌ن

خوێندنه‌وه‌ و سه‌رنجاندنی نامیلکه‌ی “خه‌باتی ڕاسته‌وخۆ”، نووسینی ئێمیل پۆژێ، وه‌رگیرانی هه‌ژێن.

زاهیر باهیر

14.01.2010

دوای ئه‌وه‌ی که‌ نامیلکه‌ی وه‌رگێڕدراوی (خه‌باتی ڕاسته‌وخۆ)م خوێنده‌وه‌، به‌پێویستم زانی که‌ ڕا و تێبینیه‌کانی خۆم له‌مه‌ڕ ئه‌و‌ بابه‌ته‌‌ گرنگ و سه‌رده‌میانه‌‌، که‌ له‌ ده‌قه‌ بنچینه‌ییه‌که‌دا زۆر به‌که‌می باسییان لێوه‌کراوه‌، بخه‌مه‌ڕوو.

هه‌ڵبه‌ته‌ من وه‌کو هه‌میشه‌ به‌ ئه‌رک و ماندوبوونی هاوڕێ (هه‌ژێن) ده‌زانم به‌تایبه‌تی له‌ ئێستایدا که‌ سه‌ر قاڵی ******، هه‌روه‌کو چۆن ئه‌وه‌ش ڕه‌چاو ده‌که‌م، که‌ هاوڕێ هه‌ژێن توانایه‌کی نمونه‌یی هه‌یه‌ هه‌م له‌ نووسین و وه‌رگێڕان و زمانه‌وانی و لێکدانه‌وه‌ی هزری و شیکردنه‌وه‌ی باس و گیروگرفته‌کان تاده‌گاته‌ کاروباری ته‌کنیکی. به‌ڵام له‌گه‌ڵ ئه‌مانه‌دا جێه‌ای داخه‌ که‌ له‌ وه‌رگێڕانی ئه‌و‌ نامیلکه‌یه‌دا کاتی خۆی به‌ فیڕۆ داوه‌، که‌ هه‌م له‌به‌ر کۆنی و ناته‌واوی و گه‌لێک شتی تریش، باوی نه‌ماوه‌ و به‌سه‌رچووه‌. بۆ زیاتری ڕوونکردنه‌وه‌ی سه‌رنجه‌کانم ئه‌وا په‌نجه‌ بۆ چه‌ند که‌موکوڕیه‌کی نامیلکه‌که‌ ڕاده‌کێشم:

ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر هاوڕێیانی alasbarricadas.org کۆمه‌ڵیك پرسیاریان ئاراسته‌ی هه‌ڵسوراوانی سه‌کۆ کرد،  له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ alasbarricadas.org به‌ زمانی ئیسپانی بابه‌ت بڵاوده‌کاته‌وه‌، هاوڕێیانمان به‌ زمانی ناوکۆیی (ئینگلیزی) وه‌ڵامی پرسیاره‌کانیان داوه‌ته‌وه‌.

له‌م لینکانه‌‌ی خواره‌وه‌دا،  ده‌توانن پرسیار و وه‌ڵامه‌کان بخوێننه‌وه‌

ئیسپانی:    http://www.alasbarricadas.org/noticias/?q=node/13165

ئینگلیزی: http://libcom.org/news/interview-anarchist-iraqui-kurdish-05032010

ئاڵمانی : http://de.indymedia.org/2010/03/275000.shtml?c=on#c635797

خوێنه‌رانی هێژا، هاوڕێیان، هه‌ر سه‌رنج و ڕه‌خنه‌یه‌کتان له‌مه‌ڕ ئه‌م دواندنه‌ هه‌یه‌، تکایه‌ بۆ به‌پیزکردنی قسه‌وباسه‌کانمان به‌مه‌به‌ستی بلاوکردنه‌وه‌ی له‌ سه‌کۆدا به‌ڕێی بکه‌ن.

(J.2.10) ئایا ڕەتکردنەوەی هەڵمەتی هەڵبژاردن ئەوە دەگەیێنێت کە ئه‌نارکیستەکان ناڕامیارین؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

ئه‌وه‌ که‌ ئه‌نارکیسته‌کان ناڕامیارین دووره‌ له‌ ڕاستییه‌وه،‌ ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ ئه‌نارکیسته‌کان ڕامیاری نین به‌ پێناسه‌ مارکسیسته‌که.‌ بۆ ڕامیاری ئه‌نارکیست ته‌نها ڕامیاری نییه‌ و به‌س، ئه‌نارکیست له‌گه‌ڵ گۆڕانی بنه‌ڕه‌تیدایه‌، ئه‌نارکیست به‌ پێناسه‌کردنی مارکسیسته‌کان ته‌نها نه‌خشه‌یه‌کی ئابووریه‌ ده‌رباره‌ی هه‌قده‌ست و هه‌لومه‌رجی کارکردن....هتد، دوای ئه‌وه‌ مه‌سه‌له‌کانی تر واز لێ ده‌هێنن بۆ ده‌سه‌ڵاتی کاپیتالیزم، ئه‌وه‌ش ماڵوێرانییه‌ بۆ چینی کارگه‌ران.

ده‌رباره‌ی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ باکۆنین وتویه‌تی کارگه‌ران ناتوانن خۆیان له‌ سیاسه‌ت لاده‌ن و وه‌لاوه‌ی بنێن و خۆیان نه‌ده‌ن له‌ قه‌ره‌ی، به‌وه‌ش کاپیتالیزم ده‌توانێت به‌باشی کۆنترۆڵی بکات. باکۆنین بڕوای وا بووه‌ ئه‌نارکیست گرنگی تایبه‌ت به ‌بیروباوه‌ڕی ڕامیاری و خه‌باتکردن ده‌دات، به‌و مه‌رجه‌ی له‌ناو دنیای کارکردنی چینه‌کانه‌وه‌ بێت و ببێت، بڕواشی وا بووه‌ که‌ ئینته‌رناسێۆنالیزم ناتوانێت تێکه‌ڵ به‌ سیاسه‌ت نه‌بێت، ئه‌وه‌ش خه‌باتکردن دژی بۆرژوازی ده‌یسه‌پێنێت، ئه‌نارکیست سیاسه‌تی بۆرژوازی ڕه‌تده‌کاته‌وه‌la philosophie politique de baconine .p.313 ڕه‌تکردنه‌وه‌ی هه‌ڵبژاردن له‌ دژایه‌تیکردنی سیاسه‌تی بۆرژوازییه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێت، ئێمه‌ ئاگاداری سیاسه‌تین و لێی غافڵ نین، هه‌روه‌ها ئاگاداری موباره‌زه‌ی ڕامیارین، ئه‌نارکیسته‌کان هه‌موو کات سه‌نگیان بۆ موباره‌زه‌ی ڕامیاری داناوه ‌و هه‌ڵیانسگاندووه‌، به‌ڵام باکۆنین دژی ئه‌وه‌ بووه‌ زیادله‌پێویست گرنگی بدرێته‌ ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌. ئه‌وه‌ش له‌وه‌وه‌ بووه‌ که‌ ئه‌و بڕوای وا بووه‌ و وتویه‌تی ئینته‌رناسیوناڵ ڕێکخستنێکی ئینته‌رناسیوناڵی چینی کارگه‌رانه‌-سه‌ندیکا و گرووپه‌کانه‌- ئیتر به‌سه‌ سه‌رقاڵبوون به‌ مه‌سه‌له‌ی ڕامیاریی فه‌لسه‌فییه‌وه‌.

(j.2.9 ) ئه‌نارکیسته‌کان له‌بریی ده‌نگدان چی ده‌که‌ن؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

به ‌ڕه‌تکردنه‌وه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌کان و ده‌نگدان ئه‌نارکیسته‌کان له‌ ڕووی ڕامیاریته‌وه‌ نابن به‌ خه‌منه‌خۆره‌کان، نابن به‌وانه‌ که‌ خۆیان له‌ مه‌سه‌له‌ سه‌ره‌کییه‌ گرنگه‌کان بدزنه‌وه ‌و گوێیان پێ نه‌ده‌ن. هۆی سه‌ره‌کی که‌ وای له‌ ئه‌نارکیسته‌کان کردووه‌ ده‌نگدان ڕه‌ت بکه‌نه‌وه،‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ده‌نگدان به‌ چاره‌سه‌ر نازانن. ئه‌نارکیسته‌کان هێنده‌ لاموبالات نین به لای مه‌سه‌له‌ گرنگه‌کاندا گوزه‌ر بکه‌ن و گوێیان پێ نه‌ده‌ن. وه‌کو باسمانکرد ئه‌نارکیسته‌کان ده‌نگدان و هه‌ڵبژاردن به ‌چاره‌سه‌ر نازانن،. پاساوێکی تریش هه‌یه‌ وایان لێ ده‌کات ده‌نگدان و هه‌ڵبژاردنه‌کان ڕه‌ت بکه‌نه‌وه،‌ ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ هه‌ڵبژاردنه‌کان وامان لێ ده‌که‌ن وا بیر بکه‌ینه‌وه‌ که ‌ئه‌وانه‌ی هه‌مان هه‌ڵوێست و بیروبۆچوونیان نییه‌ کۆسپ و ته‌گه‌ره‌ن له ‌به‌رده‌م دروسبوونی –ئۆتۆکارکردن-دا له‌ شۆێنی کاره‌کانمان، کارگه‌کان، کێڵگه‌کان و گه‌ڕه‌که‌کان؛ واته‌ ده‌بێته‌ هۆی چاندنی ڕكوکینه‌ له‌ ناوماندا، که‌ ئه‌وه‌ خۆی ده‌بێته‌ هۆیه‌کی سه‌ره‌کی بۆ دروستنه‌بوونی ئه‌لته‌رنه‌تیڤێکی ئه‌کتیڤ، به‌و جۆره‌ ده‌نگدان سه‌رچاوه‌ی گوێپێنه‌دان و گه‌ڕه‌لاوژێ و کارتێکردنه‌.

بۆچی به‌شداری ده‌نگدان و هه‌ڵبژاردنی نوێنه‌رانی پارله‌مانی ناکه‌ین؟

له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی پارله‌مان به‌ خۆمان ده‌توانین شته‌کان بگۆڕین!

هه‌ژێن

28.02.2010

ئه‌گه‌ر هه‌ڵبژاردنی خراپ له‌ خراپتر و ده‌نگدانمان شتێکی بگۆڕیایه‌، ڕامیارکاران نه‌ك لێمان نه‌ده‌پاڕانه‌وه‌، به‌ڵکو ده‌نگدانیشیان قه‌ده‌خه‌ ده‌کرد. هه‌رچه‌نده‌ ده‌نگنه‌دان و هه‌ڵنه‌بژاردنی خراپ له‌ خراپتر، له‌ پاشڕه‌وی و خۆشباوه‌ڕیمان به‌م یا ئه‌و لیست و که‌سایه‌تی ڕیفۆرمخواز یا ده‌سه‌لاتخواز، زۆر باشتره‌، به‌ڵام تا کاتێك که‌ خۆمان له‌ ڕێکخراوه‌ جه‌ماوه‌رییه‌ سه‌ربه‌خۆکانی خۆماندا ڕێكنه‌خستبێت، ده‌نگنه‌دانیش شتێکی زۆر ناگۆرێت!

( J.2.8) ئایا ده‌نگنه‌دان ده‌بێته‌ هۆی سه‌رکه‌وتنی ڕاست له‌ هه‌ڵبژاردندا؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

له‌و بواره‌دا ئه‌نارکیسته‌کان هه‌ر ئه‌وه‌نده‌ ناڵێن که‌ ده‌نگ مه‌ده‌ن، به‌ڵکو پشتگیری خۆڕێکخستنیش ده‌کات. ئه‌نارکیسته‌کان هیچ به‌رژه‌وه‌ندییه‌کیان نییه‌ که‌ له‌گه‌ڵ خاووخلیچکی و گوێپێنه‌دان بگونجێت، گه‌ر بێت و ئه‌نارکیسته‌کان بتوانن کارێکی وا بکه‌ن نیوه‌ی ده‌نگده‌ران ده‌نگ نه‌ده‌ن و بڕوایان به‌ حکومه‌ته‌کان نه‌بێت و ئه‌وه‌ش ببێته‌ مایه‌ی سه‌رکه‌وتنی ڕاست ئه‌وا ئه‌وه‌ نه‌ک ‌هه‌ر مه‌قبول نییه‌، به‌ڵکو خۆی له‌ خۆیدا خه‌یاڵ و داڵغه‌یه‌ به‌ لای ئه‌نارکیسته‌کانه‌وه.‌vrnon richards l ;imposiblité de la démocratie social.p142 به‌ واتایه‌کی تر گه‌ر حزبێکی خاوه‌ن ده‌سه‌ڵات له‌سه‌ر ئاستی وڵاتێک زۆربه‌ی زۆری خه‌ڵک حکومه‌تێکیان ڕه‌ت کرده‌وه‌ و به‌ ده‌نگه‌کانیان متمانه‌ی خۆیان نه‌دایه‌، ئه‌وه‌ ده‌بێته‌ مایه‌ی شه‌رمه‌زاری و ملکه‌چی بۆ سیاسه‌تمه‌داران که‌ ته‌نها بڕوایان به‌ توانا و ده‌سه‌ڵاتی خۆیان هه‌یه‌ ناچار دان به‌و شه‌رمه‌زاری و ملکه‌چییه‌ی خۆیاندا ده‌نێن. له‌و کاته‌شدا که‌ سیاسه‌تمه‌داران حزبه‌که‌یان تڕۆ و مایه‌پووچ ده‌بێت، ئه‌نارکیسته‌کان هه‌ر جه‌خت له‌سه‌ر کاری ده‌نگنه‌دان ده‌که‌نه‌وه ‌و به‌رده‌وام ده‌بن و سوورن له‌سه‌ر هه‌ڵوێستی بڕوابوون به‌ هێز و وزه‌ی خۆ و به ‌یه‌کگرتنه‌وه‌ له‌گه‌ڵ تاکه‌کانی تر به‌ هوشیاری و هۆشمه‌ندیه‌کی به‌رزه‌وه‌ بۆ ڕێگه‌به‌ستن له‌ فڕوفێڵ و ته‌ڵه‌بازیی سیاسه‌تمه‌داران به‌ ڕادیکال و ڕیفۆرمیسته‌کانیشه‌وه. ئێمما گۆڵدمان ‌emma golman ده‌ڵێت گه‌ر ئه‌نارکیسته‌کان هێنده‌ به‌هێز و به‌توانا بن تای ته‌رازووی هه‌ڵبژاردنه‌کان بگۆڕن به‌ جۆرێك چه‌پ بتوانێت هێزی کارگه‌ران گرێ بدات به‌ مانگرتنێکی گشتیه‌وه‌، یا به‌زنجیره‌یه‌ک مانگرتنه‌وه،‌ ته‌نانه‌ت له‌و حاڵه‌ته‌شدا کاپیتالیست خافڵ نییه‌ و ده‌زانێت ده‌توانێت فه‌رمانبه‌ره‌کانی به‌ره‌ی ڕاست و به‌ره‌ی چه‌پ بکڕێت یا هیچ نه‌بێت وایان لێ بکات کاریگه‌رییان نه‌بێت له‌سه‌ر ئه‌نجامه‌کان و به‌شداریکردنه‌کان. vison sur le feu .p.90

(j.2.7 ) ئایا‌ به‌دڵنیاییه‌وه‌ له‌سه‌رمان پێویسته‌ ده‌نگ به‌ پارته‌ ڕیفۆرمیسته‌کان بده‌ین، بۆ ئه‌وه‌ی ڕوخساری ڕاسته‌قینه‌یان ده‌ربکه‌وێت؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌ڵام عارف

‌هه‌ندێک له ‌حزبه‌ سۆسیالیسته‌ لینینیه‌کان وه‌ک b.s.p و بێچووه‌کانی وه‌ک ISO له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان وای بۆ ده‌چن که‌ ده‌بێت هانده‌ری خه‌ڵک بین بۆ ده‌نگدان بۆ کار و حزبه‌ سۆسیال دیموکراته‌کانی تر، له‌به‌ر دوو هۆی سه‌ره‌کی:

یه‌که‌م/ له‌به‌ر ئه‌وه‌ پاڵپشتی ئه‌و حزب و سه‌ندیکایانه‌ جه‌ماوه‌ره‌ و گه‌ر بێت و جه‌ماوه‌ر پاڵپشتی خۆی ده‌رنه‌خات به‌ ده‌نگدان بۆیان وا ده‌رده‌که‌وێت ئه‌و حزبانه‌ گۆڕاون له‌ که‌مپی چینی کارگه‌راندا و وه‌رچه‌رخاون به ‌لای کاپیتالیزمدا و نزیکن له‌ که‌پیتالیسته‌وه‌.

دووه‌م/ گه‌ر جه‌ماوه‌ر ده‌نگ نه‌دات به‌و حزبه‌ سۆسیالیسته‌ ڕیفۆرمیستانه‌ ته‌واو ناسنامه‌ خیانه‌تکارییه‌که‌یان لای ئه‌ندام و پارتیزانه‌کانیان ده‌رده‌که‌وێت و نائومێد ده‌بن له‌ حزبه‌کانیان ناچار ده‌بن به دوای حزبه‌ سۆسیالیسته‌ ڕاسته‌قینه‌کاندا بگه‌ڕێن. a savoir les amies swp et ISO

(j.2.6 ) ئه‌و کاراییانه‌ چین، که‌ ڕادیکاڵه‌کان به‌کاریان له‌ هه‌ڵبژاردنه‌کاندا ده‌هێنن؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

‌هه‌ندێک له‌ ڕادیکاله‌کان ده‌یانه‌وێت له‌گه‌ڵ شیکردنه‌وه‌کانی ئێمه‌دا ده‌رباره‌ی سنووری هه‌ڵبژاردنه‌کان و ده‌نگدان جووت و هاوڕا بن، به‌و مه‌رجه‌ ئێمه‌ -خه‌باتی ڕاسته‌وخۆ- بگونجێنین له‌گه‌ڵ ‌هه‌ڵبژارنه‌کاندا.

ئه‌وان له‌و بواره‌دا بوونه‌ته‌ خاوه‌نی داهێنانێکی تر، لایان وایه‌ به‌زاندنی سنووری هه‌ڵبژاردنه‌کان –ئۆتۆجموجووڵ- به‌هێز ده‌کات، لای ئه‌وان به‌هێزبوونی ئۆتۆجموجووڵیش ‌هۆیه‌که‌ له‌ هۆیه‌کانی به‌هێزکردنی ده‌وڵه‌ت و وازلێهێنانیه‌تی، واته‌ ده‌وڵه‌ت که‌ هه‌ر له ‌ده‌ستی دوژمنانی کارگه‌راندا بمێنێته‌وه‌ ئه‌وه‌ش به‌ بیروبۆچونی ئه‌وان ناماقوڵه‌ و ده‌ڵێن ئه‌وه‌ی پیاوێکی ڕاستڕه‌و سڵی لێ ناکاته‌وه‌ ده‌رکردنی بڕیارێکه‌ دژی کارگه‌ران، به‌ڵام گه‌ر له‌ جێگه‌ی ئه‌و ڕاستڕه‌وه‌ ڕادیکالێک بێت سڵ ده‌کاته‌وه‌ و بڕیار ده‌رناکات دژی کارگه‌ران و دژی ئه‌و جۆره‌ بڕیار و فه‌رمانانه‌ ده‌وه‌ستێته‌وه‌، به‌ واتایه‌کی تر ئه‌وان به‌ ئێمه‌ ده‌ڵێن نابێت دووره‌په‌رێز بین له‌ ده‌وڵه‌ت و واز له‌ ئامێره‌کانی بهێنین تا هه‌ر به ‌ده‌ست دوژمنانی کارگه‌رانه‌وه‌ بن و به ‌ئاره‌زووی خۆیان ته‌راتێنیان تێدا بکه‌ن و به‌ کاریان بهێنن، ئه‌و بیروبۆچوونه‌ ئه‌نته‌رناسێۆنالی دووه‌م کاوتسکی، لینین پیاده‌یان کرد و هاوسه‌نگه‌ری بوون له‌ کۆنفرانسی190 ساڵی 1899بوو که‌ ئه‌لکسانده‌ر میله‌راند alexander milerandی سۆسیالیست چووه‌ کابینه‌ی حکومه‌تی فه‌ره‌نسیه‌وه‌ گوایه‌ بۆ پاڵپشتیکردنی کرێکارانی مانگرتوو هه‌وڵی دا و داوای له‌ حکومه‌ت کرد به‌ هانایانه‌وه‌ بچێت، که‌چی سه‌رباری ئه‌وه‌ش ئه‌و داواکردنه‌ کرێکاران و خۆشی ئه‌لێکسه‌ندر نائومێد بوون و حکومه‌ت نه‌ک هه‌ر یارمه‌تیی کرێکارانی نه‌دا، به‌ڵکو په‌یتا په‌یتا هێزی پۆلیس و سه‌ربازی ته‌مێکه‌ری ده‌نارده‌ سه‌ریان.peter neatrns syndicalisme révolutionair et du travail français p10 en1910

(J.2.5) بۆچی ئه‌نارکیسته‌کان پشتیوانی له‌ ده‌نگنه‌دان ده‌که‌ن و کاراییه‌کانی چین؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

له‌ بناغه‌دا پاڵپشتیکردنی ئه‌نارکیسته‌کان بۆ ده‌نگنه‌دان له‌به‌ر ئه‌وه‌یه‌ که‌ کاری ده‌نگدان جێبه‌جێکردنی حه‌ز و ئاره‌زووی ئه‌وانه؛‌ واته‌ سیاسه‌تمه‌دارانه‌. ئه‌وه‌ش دژی پرانسیپی ئه‌نارکیزمه.‌Emma godman les anarchistes et  électionvangurad111.jun jullet.135.p

گه‌ر ئێوه‌ هه‌ره‌می و پله‌یی حکومه‌ت ڕه‌ت بکه‌نه‌وه‌، ئاشکرایه‌ که‌ حکومه‌ت به‌شداریی سه‌ره‌کی و کاریگه‌ری سیستمه‌که‌یه‌، گه‌ر حکومه‌تتان هه‌ڵبژارد له‌ سووکایه‌تیکردن و جنێودان به ‌پرانسیپه‌کان زیاتر هیچی تر ناگه‌یه‌نێت..1936.p لویژی گالانی lugi galani وتویه‌تی که‌سێک له‌ ڕووی ڕامیاریه‌وه‌ له‌و ئاسته‌دا بێت که‌ بتوانێت ڕابه‌ره‌که‌ی خۆی هه‌ڵبژێرێت، یا به‌پێچه‌وانه‌وه‌ خۆی ببێته‌ ڕابه‌ری ئه‌وان.la fin de anarchisme.p37 به‌ واتایه‌کی تر له‌به‌رئه‌وه‌ی ئه‌نارکیزم هه‌موو بیروبۆچوونێکی سه‌روه‌ری و ده‌سه‌ڵاتخوازی ڕه‌ت ده‌کاته‌وه‌، سه‌روه‌ری و ده‌ستبڵندیی سیاسه‌تمه‌داران، به‌وانه‌شه‌وه‌ که‌ گوایه‌ خاوه‌ن به‌هره‌ی ڕزگارکردنی ئێمه‌شن. ئه‌مه‌ ئه‌و حکومه‌ت و حکومه‌تانه‌ش ده‌گرێته‌وه‌ که‌ خۆیان به‌، هه‌ڵبژاردنی ئۆتۆنۆم و ئازاد، په‌رده‌پۆش کردووه‌. ئێمه‌ ده‌نگدان ڕه‌فز ده‌که‌ین، ده‌نگدان سه‌روه‌ریی پێکهاته‌ی کۆمه‌ڵایه‌تی ده‌سه‌لمێنێت، ئێمه‌ به‌ پرۆسه ‌و ڕه‌فتاری ئه‌نارکی هه‌موو ئه‌رکه‌ سه‌پێنراوه‌کان له‌ لایه‌ن ده‌وڵه‌ته‌وه‌ ڕه‌ت ده‌که‌ینه‌وه‌. پرۆسه‌ی ئه‌نارکیزمیش ئه‌وه‌یه‌ هه‌رچییه‌ک په‌یوه‌ندی به‌ ئازادیمانه‌وه‌ هه‌یه‌ خۆمان بڕیاری ده‌ده‌ین و ڕێگه‌ به‌ هیچ که‌س و لایه‌نێک ناده‌ین بڕیار بۆ ئێمه‌ بدات.

(J.2.4 ) ئایا بە دڵنیاییەوە دەنگدان بۆ پارتە ڕادیکاڵەکان کارا ده‌بێت؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

ئه‌و سیاسه‌تانه‌ هه‌موو ده‌ستکردن، وه‌ستاکه‌شی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت؛ کاپیتالیسته‌کانن‌. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا که‌ ده‌رگای ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت به‌ ڕووی هه‌موو ناڕه‌زاییه‌کدا داخراوه‌، که‌چی ده‌بینین ده‌نگدان شه‌رعیه‌ له‌ بازنه‌ی ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌تدا، ئه‌وه‌ش به‌و مه‌رجه‌ی گۆڕانکاریی کۆمه‌ڵایه‌تی له‌سه‌رخۆ و ڕووکه‌ش بێت، نه‌ک خێرا و ڕادیکال.

له‌ پرۆسه‌ی دیموکراتیدا ئامانجی هه‌موو حزبه‌کان ده‌ستخستنی به‌ڕێوه‌بردنه‌، حزبه‌ ڕامیارییه‌کان که‌م تا زۆر پیشه‌یان داتاشینی ورده‌کارییه‌کانه‌ تا گۆڕانکاری سنووردار بێت. وه‌کو باسمانکرد ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت کراوه‌ نییه‌ به ‌ڕووی ناڕه‌زایی دژی ده‌نگدان، به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ده‌نگدان شه‌رعیه‌ به ‌مه‌رجێک سنووری به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ده‌وڵه‌ت نه‌به‌زێنێت. واته‌ مه‌به‌ستی گۆڕانی ڕادیکال نه‌بێت، ئینکاری ئه‌وه‌ ناکرێت که‌ خێرایی قه‌یرانه‌کانی شارستانی پێویستی گۆڕانکاری زیاتر ده‌سه‌پێنێت، به‌ڵام ئه‌مه‌ نابێت بمانخاته‌ ئه‌و هه‌ڵه‌یه‌وه‌ که‌ پشت ببه‌سین به‌ پێشخستنی سیستمی هه‌ڵبژاردنه‌کان، چونکه‌ بۆ چاره‌سه‌ری گرفته‌کانمان ده‌بێت گرنگی تایبه‌ت بدرێت به ‌گۆڕانکاریی ڕادیکال.

زاهیر باهیر

له‌نده‌ن، 28/03/2010

ڕامیاره‌كان، ئه‌وا‌نه‌ی كه‌ ساڵانێكی دوورودرێژه‌ له‌سه‌ر لاشه‌ی سه‌دان هه‌زار كه‌سانی بێتاوانی ئه‌م وڵاته‌ (عێراق) و ملوێنه‌های تری سته‌ملێكراو و به‌شخوراو و په‌ككه‌وته‌ی هه‌ر ئه‌م وڵاته‌ سه‌رمایه‌یه‌كی ڕامیارییان بۆ خۆیان پێكه‌وه‌ناوه‌ و له‌ پالیشیدا سه‌رمایه‌یه‌كی ئابووریی و كۆمه‌ڵایه‌تیشیان به‌ده‌ستهێناوه‌‌، جارێكی تریش به‌گه‌مه‌ ڕامیارییه‌كه‌یان بۆ هه‌مان مه‌به‌ست و خواستی پێشوویان، ده‌یانه‌وێت به‌ره‌و سندووقه‌كانی هه‌ڵبژاردن ڕامانبكێشنه‌وه‌، تاكو جارێكی دیكه‌ش سه‌روه‌رییان بسه‌پێنینه‌وه‌ و ملی پێبده‌ینه‌وه‌. ئه‌مه‌یه‌ مه‌رگه‌سات و تراژیدی ئه‌مڕۆیه‌ كه‌ مرۆڤی سه‌رده‌م تێیدا ده‌ژێت، مه‌رگه‌ساته‌كه‌ش هه‌ر له‌وه‌دا نییه‌ كه‌ ئه‌م ڕامیاركارانه‌ بۆ مه‌به‌ستی تایبه‌تی خۆیان به‌لێشاوێ پڕوپاگه‌نده‌وه‌، به‌ بوجه‌یه‌كی كراوه‌ و له‌بننه‌هاتووه‌وه‌، به‌ میدیایه‌كی گاڵته‌جاڕییانه‌وه‌ ئه‌م كاره‌ به‌ئه‌نجام ده‌گه‌یه‌نن، به‌ڵكو له‌وه‌دایه‌ كه‌ ئێمه‌ی به‌دبه‌خت و چاره‌ڕه‌شیش به‌پڕوپاگه‌نده‌كانیان و قسه‌خۆشییان باوه‌ڕ ده‌كه‌ین و به‌ده‌نگدانمان سه‌روه‌رێتییان واژۆ ده‌كه‌ین. له‌بری دادگاییكردنیان له‌ به‌رامبه‌ر ئه‌و وێرانكاریی و كوشتوبڕ و زۆر و سته‌مه‌ی كه‌ زیاتر له‌ نیوسه‌ده‌ به‌رامبه‌ر ئه‌م گه‌له‌ به‌گشتی و خه‌ڵكانی سته‌ملێكراو و به‌شخوراوی وڵاته‌كه‌ به‌تایبه‌تی، كردوویانه‌‌.

(J .2.3)  به‌شدارییه‌ ڕامیارییه‌کان له‌ ده‌نگداندا كامانه‌ن

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

له‌ بنه‌ڕه‌تدا مافی ده‌نگدان گونجاوه‌ له‌گه‌ڵ بار و سیستمی ئێستادا، سۆسیالیستی ئازادیخوازی libertaire سکۆتله‌ندی جه‌یمس کێلمان james kelman ماوه‌یه‌کی زۆر سه‌رقاڵی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ بووه‌ و وتویه‌تی:

“ به‌پێی پڕوپاگه‌نده‌ی ده‌وڵه‌ت، هۆی نه‌چوونی له‌ 85%ی ده‌نگده‌ران له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان ڕامیارییه‌، که‌ خۆی له‌ڕاستیدا هۆکه‌ی ئه‌وه‌یه‌ که‌ پرۆسه‌ی ده‌نگدان گرنگییه‌کی ئه‌وتۆی نه‌ماوه‌ لای جه‌ماوه‌ر، خه‌ڵکی ئاره‌زوومه‌ندانه‌ نایانه‌وێت ئه‌و زه‌حمه‌ته‌ بکێشن و بچن بۆ ده‌نگدان، تۆمارنه‌کردنی ته‌نها ده‌نگێکیش ڕه‌تکردنه‌وه‌ی سیستمی ڕامیاری ده‌گه‌یه‌نێت، ده‌وڵه‌تیش به‌شێکه‌ له‌ مه‌سه‌له‌که‌ و سیستمه‌که‌ و ئه‌و ڕه‌تکردنه‌وه‌یه‌ ڕه‌تکردنه‌وه‌ی ده‌وڵه‌تیشه‌ له‌ هه‌مان کاتدا. ده‌نگدان به‌ که‌سێک یا به‌ حزبێک، ده‌نگدانه‌ به‌ سیستمی ڕامیاری، هه‌رچۆنێک ڕاڤه‌ بکرێت و شی بکرێته‌وه‌ هه‌ر ده‌نگدانه‌ به‌ ئامێره‌که‌، واته‌ په‌سه‌ندکردنیه‌تی. ئه‌و ئامێره‌ لێره‌دا مه‌به‌ست له‌ حکومه‌ته‌، له‌به‌ر ئه‌وه‌ی حکومه‌ت دامه‌زراوه‌یه‌کی ده‌وڵه‌ته‌، ده‌بێت به‌رده‌وام گۆڕانی تیا بکرێت، چونکه‌ تاکه‌ڕێگه‌یه‌ بۆ زامنکردنی ته‌مه‌ندرێژیی ده‌وڵه‌ت. خۆ گه‌ر بێت و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ بێت، ده‌بێت ئه‌و سیسته‌م و ئامێره‌ ده‌موده‌ست هه‌ڵبوه‌شێنرێته‌وه‌. بوون و به‌رده‌وامبوونی ئه‌و ئامێره‌ به‌ستراوه‌ به‌ گۆڕانکارییه‌کانه‌وه‌ له‌ سیستمی ڕامیاریدا، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌شه‌ ڕێگه‌ به‌ جه‌ماوه‌ر دراوه‌ و ده‌درێت ئاماده‌ی گۆڕه‌پانه‌ ڕامیارییه‌کان بن، خه‌ڵکی هه‌ر له‌ سه‌ره‌تای ته‌مه‌نیانه‌وه‌ له‌ ویلایه‌ته‌ یه‌کگرتووه‌کان له‌ خۆیندگه‌کان فێر ده‌کرێن ڕاده‌هێنرێن که‌ ده‌نگدان مافه‌ و ئه‌رکیشه‌ له‌ هه‌مان کاتدا، زۆرجار بۆ ڕاهێنان هه‌ڵبژاردن ئه‌نجام ده‌درێت بۆ هه‌ڵبژاردنی سه‌رۆکێک یا ئه‌ندامانی فه‌رمانگه‌ و ئه‌وه‌ به‌شێکی گه‌وره‌ و گرنگه‌ له‌ کاری په‌روه‌رده‌کردن بۆ داهاتوو له‌و بواره‌دا.

J.2.2 بۆچی ئه‌نارکیسته‌کان ده‌نگدان وه‌ک ئامرازێکی گۆڕان ڕه‌تده‌که‌نه‌وه

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

له‌به‌ر ئه‌وه‌ی که ‌هه‌ڵبژاردنه‌کان و ئه‌نجامه‌کانیان ئیفلیج و بێفه‌ڕ و نه‌زۆکن.

له‌ مێژوودا له‌و نموونانه‌ زۆرن که‌ چۆن ڕادیکاله‌کان هه‌ڵبژێراون بۆ بیرۆکان و جێگه‌ی کۆنسه‌رڤاتیڤه‌کانیان گرتۆته‌وه‌، هێنده‌ی نه‌بردووه‌ کوتومت وه‌ک ئه‌وانیان لێهاتووه.‌ باسی ئه‌وه‌مان کردووه،‌ بڕوانه ‌section relatives b.2 که‌ چۆن هه‌موو حکومه‌تێک له‌ژێر فشاری دوو هێزدایه‌، له‌ لایه‌ک فشاری بیرۆکراتیه‌تی ده‌وڵه‌ت و له‌ لایه‌کی تره‌وه‌ فشاری کارگه‌ و کۆمپانیا گه‌وره‌کان. ئه‌و فشارانه‌ش توانای گۆڕانکاری ده‌خه‌نه‌ خانه‌ی گومانه‌وه‌ له ‌j.2.6 زیاتر باسی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌ ده‌که‌ین. لێره‌دا ده‌مانه‌وێت زیاتر تیشک بخه‌ینه‌ سه‌ر گرووپه‌ خاوه‌ن په‌رژه‌وه‌ندییه‌کان و باش ده‌زانین که‌ ئه‌وان خزمه‌تکاری حکومه‌ته‌ دیموکراتییه‌کانن، ئه‌مه‌ به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ هه‌ر وایه‌ و ڕاستیشه‌ واته‌ حکومه‌ته‌ دیموکراتییه‌کانیش له‌ خزمه‌تی ئه‌واندان. له ‌section b.2 باسی سروشتی ده‌وڵه‌ت و ڕۆڵی ئه‌ومان کرد به‌رامبه‌ر به‌ کۆمه‌ڵگه ‌و پاراستنی ئابووریی باو و توێژی به‌ڕێوه‌به‌ر وه‌ک لویژی گالیان lugi gallean وتویه‌تی هه‌موو جارێک کاریگه‌ریی ده‌نگدان بۆ وه‌دیهێنانی گۆڕانکاری. لێره‌دا مه‌به‌ست له‌و گۆڕانکارییانه‌یه‌ که‌ ده‌کرێن بۆ پاراستنی ئابووری باو و ئه‌و چاکسازییانه‌ی که‌ تیایاندا ده‌کرێن، پێویسته‌ باسی ئه‌وه‌ بکه‌ین چۆن؟ و‌ بۆچی؟ ده‌سه‌ڵاتی ده‌وڵه‌ت کۆنترۆڵی کاری ڕامیاری ده‌کات و تۆماری ده‌کات؟ ئه‌و باسه‌ ده‌مانگه‌یه‌نێته‌ ئاستێکی تری باسه‌که‌مان له ‌section j.2.6 باسی ده‌که‌ین و هه‌وڵ ده‌ده‌ین تیشک بخه‌ینه‌ سه‌ر گرووپه‌ خاوه‌ن به‌رژه‌وه‌ندییه‌کان، تا بزانین چۆن له‌ خزمه‌تی حکومه‌ته‌ دیموکراتییه‌کاندان.

j.2.1 بۆچی ئه‌نارکیسته‌کان بۆ گۆڕان به‌کاربردنی کاری ڕاسته‌وخۆ به ‌باشتر ده‌زانن؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

به‌بێ ئاڵۆزکردن له‌به‌ر ئه‌وه‌ی کاریگه‌ره‌ ، کارایی هه‌یه‌ له‌سه‌ر ڕادیکالترکردنی پراکتیکی پشتبه‌خۆبه‌ستن بۆ خۆکارکردن بۆ خۆکارکردنیش دژی نه‌بوونی سه‌ربه‌خۆیی و په‌ڕاویزکردنی خه‌ڵکه‌ که‌ ده‌سه‌ڵاتی هه‌ره‌می سه‌پاندویه‌تی. وه‌ک موره‌ی بۆخین murry bokchin وتویه‌تی: ئه‌وه‌ی گرنگه‌ له‌ کاری ڕاسته‌وخۆدا ئه‌وه‌یه‌ جه‌ماوه‌ر به ‌ڕه‌فزکردنی ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندیی بیرۆکراتی، توانای دیاریکردنی چاره‌نووسی خۆی ده‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ خۆی، ئه‌وه‌ش ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ تاکه‌کانیش كه‌سایه‌تیی خۆیان ده‌ست بخه‌نه‌وه‌ که‌ کۆمه‌ڵگه‌ی ئازاد و ئۆتۆ جه‌ستوێن و ئۆتۆ به‌ڕێوه‌بردن پێویستیه‌تی.[Toward an Ecological Society, p. 47]

(J. 2 )  خه‌باتی ڕاستەخۆ چییه‌؟

و. له‌ فه‌ره‌نسییه‌وه‌: سه‌لام عارف

خه‌باتی ڕاسته‌وخۆ به‌بۆچوونی ڕۆدۆلڤ ڕۆکه‌ر Rudolf rocker ئه‌و ئامرازانه‌ن که‌ به‌ده‌ست کارگه‌ران و جه‌ماوه‌ره‌وه‌ن‌، دژی چه‌وسانه‌وه‌ی ئابووریی و ڕامیاریی، بۆ نموونه‌ هێرشی هزری، مانگرتنه‌کان، خۆدابڕین و په‌یوه‌ندی یه‌کلاکردنه‌وه‌، شکاندن و په‌کخستن**به ‌فۆرمی جیاواز جیاواز، پڕوپاگه‌نده‌ دژی میلیتاریزم به‌تایبه‌تی له‌ کاتی هه‌ستیار و مه‌ترسیداردا، ڕێکخستنی به‌رگریی چه‌کداریی جه‌ماوه‌ری بۆ پاراستنی ژیان و سه‌ربه‌ستی.[Anarcho-Syndicalism, p. 66]

گفتوگۆی خه‌یاڵکردی کارڵ مارکس و میخائیل باکونین

نووسینی: Morris Cranston

و. له‌ فارسییه‌وه‌: هه‌ژێن

بۆ خوێندنه‌وه‌ی کلیکی ئه‌م ئه‌م به‌سته‌ره‌ی خواره‌وه‌ بکه‌ن:

http://issuu.com/sakurdistan/docs/imaginary_dialog

ناوی نامیلکه‌یه‌که‌، که‌ پێشتر نووسه‌ر وه‌ك وتارێك له‌‌ نیویۆرك به‌ میژووی 06/11/1973 پێشكه‌شی كردوه

بۆ خوێندنه‌وه‌ی نامیلکه‌که‌، کلیکی ئه‌م به‌سته‌ره‌ی خواره‌وه‌ بکه‌ن:

http://issuu.com/sakurdistan/docs/marksizm_u_anarkizm?mode=a_p

خه‌باتی سه‌ربه‌خۆ

کۆمه‌ڵه‌ وتارێکه‌ له‌ نووسینی (ئێمیل پۆژێ)

وه‌رگێرانی له‌ فارسییه‌وه‌: هه‌ژێن

خه‌باتی سه‌ربه‌خۆ، شێوازی خه‌باتی ئه‌نارکۆ-سه‌ندیکالیزمه‌ له‌ خه‌باتی ڕۆژانه‌دا. کارایی و جیاوازی ئه‌م شیوازه‌ له‌ خه‌بات له‌ته‌ك شێواز و سوونه‌ته‌کانی تری ناو بزاڤی سۆشێالیستی ئه‌وه‌یه،‌ که‌ هیچ بوارێك بۆ پارتیبازی ڕامیاران و ئۆرۆستۆکراسی کرێکاری و بیروکراتی و  ڕێکخراوه‌یی و سکتاریزمی پارتیی ناهێڵێته‌وه‌.

بۆ خوێندنه‌وه‌ی بابه‌ته‌کان، تکایه‌ کلیکی ئه‌م لینکه‌ی خواره‌وه‌ بکه‌ن:

http://issuu.com/sakurdistan/docs/xebati_rastewxo?mode=a_p

زاهیر باهیر

له‌نده‌ن، 31.12.2009

گه‌ر چاوێك به‌ مێژوووی سه‌ده‌ی ڕابوردوودا به‌تایبه‌ت دوای جه‌نگی جیهانی دووهه‌م له‌ په‌نجاكانه‌وه‌ تاكو ئه‌م ده‌مه‌ی ئێستا بخشێنین، بزووتنه‌وه‌یه‌ك، پارتێك كه‌ ویستبێتی باری ژیانی خه‌ڵكه‌كه‌ی به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ بانگه‌شه‌ی بۆ كردووه‌ ، بگۆڕێت، نه‌یتوانیوه‌ و بگره‌ زۆربه‌شیان تێشكانێكی گه‌وره‌یان به‌سه‌ر گه‌له‌كه‌یان یا جه‌ماوه‌ره‌كه‌یاندا هێناوه‌. به‌ڕای من ئه‌مه‌ش بۆ به‌كارهێنانی هه‌مان ڕێباز و ئه‌زموون ده‌گه‌ڕیته‌وه‌، كه‌ وه‌كو شتێكی په‌خشكراو و بێ بیرلێكردنه‌وه‌ له‌سه‌ر ئاستی جیهانی باو بووه‌، به‌كار هاتووه‌. بڕوانه‌ بزووتنه‌وه‌ی به‌لشه‌ڤیکی، بزووتنه‌وه‌ و رێبازی گێڤارایانه‌ و ماویانه‌، بزووتنه‌وه‌ و هه‌وڵ و كۆششی پارته‌ لیبراڵه‌كانی جیهان به‌ ئه‌وروپاشه‌وه‌ كه‌ڕێگه‌ی هه‌ڵبژاردن و په‌ڕله‌مانتاریان گرتوته‌ به‌ر، هه‌تا له‌و گۆڕان و ڕیفۆرمانه‌ی كه‌ مه‌به‌ستیان بووه‌ بكرێت و له‌ ئه‌جه‌نده‌ی كه‌مپه‌ینی هه‌ڵبژاردنیاندا بووه،‌ شتێكی زۆر كه‌میان لێ جێبه‌جێ كراوه‌‌.